Informacje dla Czytelników Bazy Ofiar Zbrodni Wołyńskiej - Informacje o projekcie

Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy!

W latach 1939-1945, jak również w okresie po zakończeniu II wojny  światowej, Polacy mieszkający w granicach przedwojennej Rzeczypospolitej Polskiej na Wołyniu,  w Małopolsce Wschodniej oraz w województwie lubelskim i poleskim, stali się ofiarami zbrodni ludobójstwa popełnionego przez członków ugrupowań nacjonalistycznych Ukraińskiej Powstańczej Armii/Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (UPA/OUN) i innych wciągniętych do tej zbrodni Ukraińców.

Kulminacja tej przesyconej okrucieństwem zbrodni miała miejsce w niedzielę 11 lipca 1943 r., kiedy to  zaatakowano w powiatach: włodzimierskim, kowelskim, horochowskim i łuckim  99 polskich miejscowości Wołynia bestialsko mordując Polaków, również w kościołach podczas mszy świętych. Tego dnia zginęło około 8 tys. Polaków. Tzw. „krwawa niedziela” była apogeum trwającej od 1939 r. zbrodni ludobójstwa ze szczególnym okrucieństwem - genocidium atrox. Obecne szacunki ofiar, którymi były przede wszystkim kobiety, starcy i dzieci, sięgają 120-130 tysięcy.

W lipcu 2020 roku, w związku ze zbliżającą się 77. rocznicą ludobójstwa, został udostępniony on-line projekt:

Naszym głównym celem jest upamiętnienie ofiar zbrodni ludobójstwa ukraińskich nacjonalistów, które w zdecydowanej większości nie mają godnego pochówku oraz ustalenie personaliów i liczby zamordowanych. Dane weryfikujemy na podstawie dostępnej literatury naukowej, akt śledztw oraz dokumentacji archiwalnej i fotograficznej rozproszonej po archiwach, bibliotekach, muzeach i zbiorach prywatnych. Mamy również nadzieję na dotarcie do nowych, nieznanych badaczom relacji świadków oraz dokumentów.

Projekt ma charakter rozwojowy. Niektóre informacje zawarte w bazie mogą być niepełne i mogą wymagać uzupełnień lub prowadzenia dalszych kwerend archiwalnych. Przez kolejne lata planujemy regularnie wprowadzać nowe informacje i weryfikować wpisy już wprowadzone. Nie ograniczamy się jedynie do ofiar wśród ludności narodowości polskiej, ponieważ ofiarami ukraińskich nacjonalistów w ramach „oczyszczania Ukrainy z obcego elementu” były też osoby narodowości żydowskiej, czeskiej, węgierskiej, niemieckiej, ormiańskiej i innych, a także sami Ukraińcy, nierzadko sprzeciwiający się ludobójczej ideologii poprzez ludzki odruch udzielenia pomocy czy odmowę udziału w zbrodni.

Projekt jest realizowany przez IPN wspólnie przez piony: archiwalny, śledczy i upamiętniania.

Wykorzystujemy dostępne materiały archiwalne zgromadzone w zasobie Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwów Państwowych, Wojskowym Biurze Historycznym, archiwach zagranicznych oraz materiały zgromadzone przez prokuratorów Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w związku z prowadzonymi przez nich śledztwami, wspomnienia, relacje przechowywane w archiwum Ośrodka „Karta”, tzw. Archiwum Wschodnie. W projekcie istotne znaczenie ma literatura naukowa, w tym przede wszystkim fundamentalna praca Państwa Ewy i Władysława Siemaszków „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2008, t.1-2", relacje opracowane i publikowane przez historyków zajmujących się badaniem zbrodni wołyńskiej m.in. dr Lucynę Kulińską, dr. Leona Popka, dr. Tomasza Berezę oraz dokumentacja i relacje przekazane przez Państwa do zasobu IPN w ramach prowadzonego przez nas projektu Archiwum Pełne Pamięci.

Każdy wpis w bazie danych składa się z czternastu pól. Opisy zbrodni podzieliliśmy na dwie grupy: ogólne, odnoszące się do miejsca zbrodni (zaczynające się od frazy: Zbrodnia w ...) oraz  indywidualne, zawierające znane nam dane osobowe ofiar. Wyszukiwanie informacji można prowadzić poprzez mapę, jak i wprowadzając słowa kluczowe: np. imię i nazwisko, datę zbrodni, miejsce zamieszkania, narodowość, wyznanie, parafię. Tam, gdzie jest to możliwe, opis ofiary uzupełniamy jej fotografią.

Użytkownicy serwisu mogą również przesyłać zdjęcia w formie załącznika do formularza kontatkowego. Przesyłając zdjęcia dot. osób zamordowanych, wyrażają Państwo zgodę na publikowanie tych materiałów oraz rozpowszechnianie w celach edukcyjnych i promocji serwisu. Jeśli materiały zostały przesłane jedynie w celu weryfikacji danych a nie publikacji, to prosimy o wyraźne zaznaczenie tej informacji. Na stronie nie będzie można publikować materiałów, które mogą naruszać autorskie prawa majątkowe osób trzecich. 

Podejmując się realizacji tego trudnego projektu, zdajemy sobie sprawę, że prawdopodobnie nie uda nam się zapisać wszystkich białych kart ludobójstwa na ziemiach południowo-wschodnich II RP i ustalić kompletnej liczby ofiar. Jednak przywrócenie pamięci o każdym zamordowanym jest naszym obowiązkiem i dlatego jak długo pozostaje możliwość dotarcia do nowych danych będziemy kontynuowali naszą pracę.

Twórz z nami Bazę Ofiar

Wszystkich Państwa, którzy posiadacie informacje mogące uzupełnić bazę ofiar zapraszamy do współpracy. Udział Państwa w współtworzeniu z nami bazy pozwoli  oddać szacunek należny ofiarom i przede wszystkim zachowanie ich w naszej pamięci i przyszłych pokoleń Polaków. W tym celu specjalnie przygotowaliśmy dla Państwa dwa rodzaje formularzy kontaktowych

Dzięki formularzowi kontaktowemu  "Twórz z nami Bazę Ofiar Zbrodni Wołyńskiej" można przesłać nowe informacje od bazy.

Prześlij uwagę lub uzupełnienie do opublikowanych wpisów

Dzięki formularzowi kontaktowemu „Zgłoś uwagę” (na dole formularza, przy każdym z rekordów) można zaproponować doprecyzowanie lub też sprostowanie opublikowanych już wpisów (obecnie funkcja nie jest dostępna w wersji mobilnej serwisu).

Domyślnie w polu "Źródło" znajdzie się imię i nazwisko osoby przesyłającej zgłoszenie. Jeśli jednak Państwo sobie tego nie życzą, to prosimy o informację w formularzu. Warto jednak pamiętać, że anonimowe zgłoszenia mają niską wartość merytoryczną dla korzystających z bazy. Podanie przez Panią/a danych osobowych jest dobrowolne, jednakże odmowa ich podania może skutkować brakiem możliwości realizacji zgłoszenia/zapytania.

Relacje i informacje na temat ofiar można również przesyłać za pomocą poczty na adres Oddziałowego Archiwum IPN w Gdańsku, Al. Grunwaldzka 216, 80-266 Gdańsk lub Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie, ul. Szewska 2, 20-086 Lublin.